Γονιμότητα και διατροφή

Η υπογονιμότητα (infertility) είναι η αδυναμία ενός ζευγαριού να επιτύχει κλινική εγκυμοσύνη μετά από 12 συνεχόμενους μήνες σεξουαλικών επαφών χωρίς προφυλάξεις, σε γυναίκες ηλικίας κάτω των 35 ετών. Σε γυναίκες άνω των 35 ετών, η εκτίμηση της υπογονιμότητας μπορεί να γίνει νωρίτερα, στους 6 μήνες προσπάθειας. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, η υπογονιμότητα επηρεάζει 1 στα 6 ζευγάρια παγκοσμίως. Ας δούμε τους βασικότερους παράγοντες που μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση της υπογονιμότητας:

• Ορμονικές και γενετικές διαταραχές
• Τοξίνες στο περιβάλλον
• Τρόπος ζωής όπως: Σωματική άσκηση, Παχυσαρκία, Άγχος, Κάπνισμα, Αλκοόλ

Ο… γόνιμος ρόλος της διατροφής

Σύμφωνα με έρευνες, η φυσιολογική χλωρίδα του εντέρου παίζει εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στη γονιμότητα, η οποία επηρεάζεται σε με μεγάλο βαθμό και από τη διατροφή. Και αυτό ισχύει για γυναίκες και άνδρες, αφού η υπογονιμότητα επηρεάζει και τα δύο φύλα! Μία ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε ωφέλιμα θρεπτικά συστατικά σχετίζεται άμεσα με τη βελτίωση της ορμονικής ισορροπίας και τη μείωση της φλεγμονής,  παράγοντες που είναι καθοριστικοί στη φυσιολογική διαδικασία της αναπαραγωγής. Αναμφισβήτητα, η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο σε γυναίκες και άνδρες, καθώς μπορεί να μειώσει τις πιθανότητες γονιμοποίησης ή να ενισχύσει την υγεία των ωαρίων, και των σπερματοζωαρίων αυξάνοντας τις πιθανότητες μίας  επιτυχημένης φυσιολογικής σύλληψης.

 Η διατροφή στο… μικροσκόπιο

Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά κατηγορίες τροφών που βοηθούν ή δυσκολεύουν τη διαδικασία αναπαραγωγής. Συγκεκριμένα, η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε κορεσμένα λιπαρά οξέα και Τρανς λιπαρά οξέα (TFA) (Trans Fatty Acids -TFA) δείχνουν να αποτελούν παράγοντες κινδύνου που συμβάλλουν στην εμφάνιση της υπογονιμότητας, καθώς:

• Προωθεί την αντίσταση στην ινσουλίνη.
• Αυξάνει τους φλεγμονώδεις δείκτες.

Αντίθετα, έχει αποδειχτεί ότι η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (Polyunsaturated Fatty Acids – PUFAs) έχει ωφέλιμα αποτελέσματα, καθώς:

• Μειώνει τον κίνδυνο ανωοθυλακιορρηξίας (anovulation).
• Αυξάνει τη συγκέντρωση της προγεστερόνης.
• Βελτιώνει την ποιότητα του σπέρματος.

Επίσης, θρεπτικά συστατικά που συστήνονται από διαιτολόγους είναι αντιοξειδωτικά όπως, βιταμίνες C και E, σελήνιο και ψευδάργυρος, καθώς αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις ελεύθερες ρίζες οι οποίες είναι υπεύθυνες για τις βλάβες που προκαλούν τόσο στο σπέρμα, όσο και στο ωάριο. Επιπροσθέτως, επαρκής πρόσληψη φολικού οξέος, δημητριακά ολικής άλεσης, καθώς και όσπρια αποτελούν ζωτικής σημασίας για τη σύνθεση και επιδιόρθωση του γενετικού υλικού των κυττάρων συμπεριλαμβανομένου του ωαρίου.Φυσικά, η επαρκής ενυδάτωση συστήνεται από τους διαιτολόγους ως  αναπόσπαστο μέρος μίας ισορροπημένης διατροφής, καθώς το νερό στηρίζει βασικές κυτταρικές λειτουργίες, ενώ συμμετέχει και στη διαδικασία της αποτοξίνωσης. Τέλος, σύμφωνα με έρευνα διαιτολόγων, η κατανάλωση μονοακόρεστων λιπαρών οξέων (Monounsaturated Fatty Acids – MUFAs) δείχνει να σχετίζεται άμεσα με τη μείωση της υπογονιμότητας,  καθώς αυτά τα λιπαρά οξέα συνδέονται στον υποδοχέα γ του υπεροξισώματος (peroxisomeproliferator–activatedreceptor γ – PPAR-γ), το οποίο έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της φλεγμονής.

Η συμβολή του διαιτολόγου…

Η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής πριν τη σύλληψη, αλλά και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης δρα ως προστατευτικός παράγοντας πρόληψης νοσημάτων που σχετίζονται με την κύηση.  Σύμφωνα με στοιχεία από έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί από διαιτολόγους, συστήνεται η εφαρμογή ενός υγιεινού και ισορροπημένου τρόπου διατροφής που συμβάλλει στη διαχείριση του βάρους, καθώς  μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης:

• Σακχαρώδη διαβήτη κύησης (gestational diabetes mellitus)
• Προεκλαμψίας (preeclampsia) που προκαλείται από αυξημένη αρτηριακή πίεση

Τροφές που προτείνεται να καταναλώνουν οι γυναίκες σε κύηση από τους διατροφολόγους , είναι εκείνες που περιέχουν πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, φυτικές ίνες, διατροφή η οποία προτείνεται ιδιαίτερα σε γυναίκες με παχυσαρκία και σακχαρώδη διαβήτη.Επιπλέον, συστήνεται η επαρκής πρόσληψη μικρο-θρεπτικών συστατικών, τα οποία είναι κρίσιμα τόσο για μία υγιή κύηση, όσο και για τη γαλουχία του βρέφους, όπως:

• Σίδηρος (Iron)
• Ασβέστιο (Calcium)
• Φολικό οξύ (Folate)
• Βιταμίνη D (Vitamin D)
• Καροτενοειδή (Carotenoids)

Η διατροφή αποτελεί σύμμαχο στη διαδρομή προς τη γονιμότητα. Μικρές, συνειδητές αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες μπορούν να κάνουν τη μεγάλη διαφορά στο θαύμα της ζωής.