Πολυκυστικές Ωοθήκες, Τι είναι
Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών (Polycystic ovarian syndrome – PCOS) αποτελεί μία συχνή ορμονική διαταραχή σε γυναίκες κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής τους ηλικίας. Επίσης, χαρακτηρίζεται από ακανόνιστους εμμηνορροϊκούς κύκλους, υψηλά επίπεδα ανδρογόνων και την παρουσία πολλαπλών μικρού μεγέθους κυστών στις ωοθήκες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα συχνά οι ωοθήκες να αποτυγχάνουν την παραγωγή ωαρίων. Ακόμη, η διαταραχή αυτή, αποτελεί την κύρια αιτία πρόκλησης υπογονιμότητας και εκδηλώνεται με συμπτώματα όπως παχυσαρκία, αντίσταση στην ινσουλίνη, στειρότητα, αμηνόρροια, κοιλιακό πόνο, υπερβολική ανάπτυξη τριχοφυΐας στο σώμα και απότομες αλλαγές στη διάθεση. Το σύνδρομο αυτό, αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων ασθενειών συμπεριλαμβανομένου καρδιαγγειακών ασθενειών, υπέρταση, διαβήτη τύπου 2 και καρκίνο. Επιπροσθέτως, η διάγνωση περιλαμβάνει έναν συνδυασμό από λήψη ιατρικού-οικογενειακού ιστορικού, φυσική εξέταση, απεικόνιση ωοθηκών υπερήχων, αιματολογικές εξετάσεις για τον προσδιορισμό των επιπέδων ορμονών όπως οιστρογόνων και ανδρογόνων. Τονίζεται πως ο πιο αντιληπτός βιοδείκτης των πολυκυστικών είναι η παρουσίας πολλαπλών κυστών στις ωοθήκες και αυτές μπορούν να παρατηρηθούν μέσω των υπερήχων. Συγκεκριμένα, οι κύστες σχηματίζονται όταν τα ωοθυλάκια δεν ωριμάζουν και αντιθέτως σχηματίζουν ανώριμους σάκους οι οποίοι είναι γεμάτοι με υγρό.
Στη συνέχεια, η διατροφή παίζει σπουδαίο ρόλο στην ανάπτυξη και διαχείριση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών. Για παράδειγμα, ερευνητικά στοιχεία δείχνουν πως η διαταραχή αυτή μπορεί να συμβεί λόγω φτωχών διατροφικών συνηθειών, όπως η υπερβολική κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων που περιέχουν μεγάλες συγκεντρώσεις υδρογονανθράκων και σακχάρων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, αυξάνονται τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα προκαλώντας διαταραχή, καθώς επίσης συμβάλλει στην αύξηση του σωματικού βάρους επιδεινώνοντας τη δημιουργία πολυκυστικών ωοθηκών. Από την άλλη, έχει αποδειχθεί πως μία ισορροπημένη διατροφή που δίνει έμφαση στην κατανάλωση προϊόντων ολικής άλεσης, πολυακόρεστα λιπαρά και τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες όπως φρούτα και λαχανικά. Έτσι, οι παραπάνω τροφές μπορούν να συμβάλλουν στη σταθεροποίηση των επιπέδων της γλυκόζης, βελτίωση στην αντίσταση ινσουλίνης και ισορροπία στην έκκριση των ορμονών . Επιπλέον, έρευνες δείχνουν πως τροφές με αντιφλεγμονώδεις παράγοντες όπως ψάρια, ξηροί καρποί, φρούτα και λαχανικά μπορούν να συμβάλλουν στη μείωση των συμπτωμάτων αυτής της διαταραχής. Ακόμη, η διαχείριση του μεγέθους των μερίδων αι η διατήρηση ωραρίων των γευμάτων σχετίζονται με ρύθμιση των ορμονών, μειώνοντας την υπερφαγία προωθόντας ταυτόχρονα τη διαχείριση του βάρους. Τέλος, η αποφυγή των επεξεργασμένων τροφών, ροφημάτων πλούσια σε ζάχαρη όπως αναψυκτικά και αλκοόλ αλλά και κορεσμένων λιπαρών, αποτελεί ζωτικής σημασίας για την πρόληψη περαιτέρω επιπλοκών .
Ένας διαιτολόγος (Dietitian) κατέχει ζωτικό ρόλο στη διαχείριση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών. Συγκεκριμένα, θα προτείνει σε μία ασθενή ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα διατροφής σύμφωνα με τις ανάγκες και τα συμπτώματα τα οποία εκδηλώνονται. Ακόμη, θα είναι σε θέση να αξιολογήσει τις διατροφικές συνήθειες της ασθενούς, το σωματικό βάρος και τις μεταβολικές διακυμάνσεις με στόχο το σχεδιασμό ενός πλάνου το οποίο θα προωθεί την ευαισθησία στην ινσουλίνη, διαχείριση βάρους και τη συνολική σωματική ευημερία. Επιπλέον, ένας διαιτολόγος θα παρέχει καθοδήγηση ως προς την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά τα οποία προωθούν την υγεία του αναπαραγωγικού συστήματος. Τέτοιου είδους τροφές θα χαρακτηρίζονται από υψηλές συγκεντρώσεις ω-3 λιπαρά οξέα, μαγνήσιο, βιταμίνη D και B12. Εκτός από την παροχή διατροφικών συμβουλών, οι διαιτολόγοι εκπαιδεύουν τους ασθενείς τους για τα μακροχρόνια οφέλη που μπορεί να έχει η υιοθέτηση των παραπάνω διατροφικών συνηθειών καθώς επίσης θα τους βοηθήσει να διατηρήσουν το συγκεκριμένο πρόγραμμα διατροφής. Ακόμη, τονίζεται πως οι διαιτολόγοι συχνά συνεργάζονται και με άλλους επαγγελματίες υγείας όπως ενδοκρινολόγοι και γυναικολόγοι, ώστε να υπάρχει μία ολιστική προσέγγιση στην αντιμετώπιση της διαταραχής. Ως εκ τούτου, με την κατάλληλη διατροφική καθοδήγηση, πολλές γυναίκες με διαταραχή πολυκυστικών ωοθηκών μπορούν να επωφεληθούν σε μεγάλο βαθμό με την καταπολέμηση των συμπτωμάτων, να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών και ως αποτέλεσμα να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής τους.