Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί ένα χρόνιο μεταβολικό σύνδρομο το οποίο χαρακτηρίζεται από την αυξημένη συγκέντρωση της γλυκόζης στο αίμα. Αυτή η κατάσταση, μπορεί να είναι αποτέλεσμα είτε λόγω της αντίστασης που εμφανίζουν τα κύτταρα στη δράση της ινσουλίνης ή ανεπαρκής έκκριση ινσουλίνης, ακόμη και τα δύο ταυτόχρονα. Επιπλέον, ο σακχαρώδης διαβήτης διακρίνεται σε δύο τύπους, τον τύπο Ι, τον τύπο ΙΙ και τον σακχαρώδη διαβήτη κύησης. Συγκεκριμένα:
- O διαβήτης τύπου ένα είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα όπου το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα δρα ενάντια στα β-κύτταρα του παγκρέατος τα οποία είναι υπεύθυνα για την παραγωγή της ινσουλίνης. Συχνά, αναπτύσσεται κατά την παιδική ηλικία και η θεραπεία περιλαμβάνει τη εξωτερική λήψη ινσουλίνης εφ’ όρου ζωής.
- O διαβήτης τύπου 2 χαρακτηρίζεται από αντίσταση στην ινσουλίνη, όπου τα κύτταρα αποτυγχάνουν να απαντήσουν στη δράση της ινσουλίνης ή ακόμη και σχετική ανεπάρκεια έκκρισης ινσουλίνης. Επίσης, ο διαβήτης τύπου 2 σχετίζεται με την παχυσαρκία, τον καθιστικό τρόπο ζωής αλλά έχει και γενετικό υπόβαθρο.
- Ο διαβήτης κύησης συμβαίνει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης κυρίως κατά το τρίτο τρίμηνο. Γυναίκες με διαβήτη κύησης βρίσκονται σε υψηλό ρίσκο ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2 στη μετέπειτα ζωή τους.
Η διατροφή, κατέχει σπουδαίο ρόλο στην πρόληψη, ανάπτυξη και διαχείριση του διαβήτη. Συγκεκριμένα, η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων επεξεργασμένων τροφών πλούσια σε υδρογονάνθρακες και κορεσμένα λιπαρά οξέα μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη παχυσαρκίας, κατάσταση η οποία αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση διαβήτη τύπου 2. Επιπλέον, η υπερβολική κατανάλωση σακχάρων και λιπαρών που βρίσκονται σε ζωικές τροφές οδηγεί σε χρόνια συστημική φλεγμονή, προκαλεί αστάθεια στον μεταβολισμό της γλυκόζης και επιταχύνει την αντίσταση στην ινσουλίνη. Αντίθετα, η κατανάλωση τροφών χαμηλής συγκέντρωσης λίπους και υψηλής συγκέντρωσης φυτικών ινών, όπως για παράδειγμα, φρούτα, λαχανικά, ψάρια και προϊόντα ολικής άλεσης, συμβάλλουν πιο αποτελεσματικά στη ρύθμιση των επιπέδων της γλυκόζης στο αίμα και βελτιώνουν την αντίσταση στην ινσουλίνη.
Έτσι, για ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη η συμμόρφωση σε ένα πλάνο διατροφής είναι κρίσιμη στη διατήρηση σταθερών επιπέδων γλυκόζης στο αίμα. Ένα τέτοιο πλάνο διατροφής εμπεριέχει τροφές πλούσια σε ακόρεστα λιπαρά οξέα και χαμηλή συγκέντρωση σακχάρων διασφαλίζει βελτιωμένη απορρόφηση της γλυκόζης από τα κύτταρα. Συγκεκριμένα, στα ακόρεστα λιπαρά οξέα συμπεριλαμβάνονται τα ωμέγα-3 τα οποία εμπεριέχονται στα ψάρια και στους ξηρούς καρπούς. Ακόμη, θα πρέπει να αποφεύγονται τροφές πλούσιες σε σάκχαρα και αλκοολούχα ποτά. Σύμφωνα με την Αμερικανική Διατροφική Ένωση (American Dietetic Association), προτείνεται η κατανάλωση τροφών πλούσιες σε φυτικές ίνες οι οποίες εμπεριέχουν όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά καθώς ταυτόχρονα βελτιώνουν τη συνολική υγεία του ατόμου και ασθενούς αλλά επίσης συμβάλλουν στην πρόληψη σακχαρώδη διαβήτη . Επίσης, τονίζεται πως κάθε ασθενής έχει τις δικές του διατροφικές απαιτήσεις και ως εκ τούτου, ένα επαγγελματίας υγείας θα πρέπει να του παρέχει εξατομικευμένο πλάνο διατροφής σύμφωνα με παράγοντες όπως το συνολικό επίπεδο υγείας, ηλικία, συννοσηρότητα, και λήψη άλλων φαρμάκων. Τέλος, η συμμόρφωση στο προτεινόμενο διατροφικό πλάνο, μειώνει την εξάρτηση στη φαρμακευτική αγωγή και βελτιώνει την ποιότητα ζωής του ατόμου.