Yπέρταση
Υπέρταση ( ή υψηλή αρτηριακή πίεση), είναι μια κατάσταση κατά την οποία η ροή του αίματος προς το αρτηριακό τοίχωμα της καρδιάς είναι υψηλή με αποτέλεσμα να αντλείται περισσότερο αίμα. Επηρεάζει το 50% του πληθυσμού των ΗΠΑ και αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο. Η αρτηριακή πίεση υπολογίζεται λαμβάνοντας υπόψιν δύο παραμέτρους, όταν η καρδία συστέλλεται αντλώντας και εξωθώντας το αίμα προς την αορτή (συστολική) και όταν η καρδία χαλαρώνει (διαστολική), και εκφράζεται σε χιλιοστά στήλης υδραργύρου (mmHg).
Αρτηριακή υπέρταση θεωρείται όταν η συστολική και η διαστολική πίεση είναι >140 mmHg και >90 mmHg αντίστοιχα, και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για εγκεφαλικό επεισόδιο, έμφραγμα και νεφρική ανεπάρκεια.
Η ηλικία, η γενετική, η παχυσαρκία, διατροφή πλούσια σε νάτριο,υψηλή κατανάλωση αλκοόλ, το κάπνισμα,η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας μπορούν να οδηγήσουν σε υπέρταση.
Υπερλιπιδαιμία
Ως υπερλιπιδαιμία καλείται η περίσσεια των λιπών στο αίμα, και πιο συγκεκριμένα αυξημένη ολική χοληστερόλη, υψηλή χαμηλής πυκνότητας χοληστερόνη (LDL), χαμηλή υψηλής πυκνότητας χοληστερίνης (HDL), και τριγλυκερίδια. Αυξημένα επίπεδα LDL οδηγούν σε συσσώρευση λιπών στα αρτηριακά τοιχώματα και το σχηματισμό πλάκας, μια διαταραχή γνωστή ως αθηροσκλήρωση. Ο σχηματισμός των πλακών μπορεί να οδηγήσει σε στένωση και σκλήρυνση των αρτηριών μειώνοντας τη ροή του αίματος εκδηλώνοντας απειλητικές για τη ζωή καταστάσεις, όπως εγκεφαλικό επεισόδιο και καρδιακή προσβολή (έμφραγμα).
Η κύρια αιτία της υπερλιπιδαιμίας είναι ο ανθυγιεινός τρόπος ζωής. Η κατανάλωση κορεσμένων και τρανς λιπαρών συμβάλουν στην υψηλή χοληστερόλη και κατ’ επέκταση στην εκδήλωση καρδιακών νοσημάτων, ενώ η έλλειψη φυσικής κατάστασης , το κάπνισμα και η γενετική προδιάθεση συμβάλλουν εξίσου. Το κάπνισμα καταστρέφει τα αγγεία διευκολύνοντας την εναπόθεση λιπών σε αυτά και μειώνει τα επίπεδα της υψηλής πυκνότητας χοληστερίνης (HDL). Άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο για υψηλή χοληστερόλη είναι το οικογενειακό ιστορικό και η ηλικία. Ορισμένες διαταραχές μπορούν επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο εκδήλωσης υπερλιπιδαιμίας. Σε αυτές ανήκουν ο διαβήτης τύπου 2, η παχυσαρκία και η οικογενή υπερχοληστερολαιμία (FH).
Συσχέτιση, πρόληψη και ο ρόλος του διατροφολόγου
Η σχέση μεταξύ υπέρτασης και υπερλιπιδαιμίας είναι καλά τεκμηριωμένη. Συνήθως συνυπάρχουν και αμοιβαία επιδεινώνουν η μια την άλλη. Η μειωμένη ελαστικότητα τω αγγείων που προκαλεί η υψηλή χοληστερόλη, αυξάνει την αγγειακή αντίσταση και κατά συνέπεια την αρτηριακή πίεση, και ομοίως η υπέρταση καθιστά πιο επιρρεπή τα αιμοφόρα αγγεία σε εναποθέσεις λιπιδίων. Συνδυαστικά, οι δύο καταστάσεις αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο για καρδιαγγειακή νόσο, υπογραμμίζοντας την έγκαιρη παρέμβαση και τη σωστή διαχείριση πρόληψης.
Η πρόληψη τόσο της υπερλιπιδαιμίας όσο και της υπέρταση ακολουθεί κοινά μονοπάτια, με στόχο την υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, συμπεριλαμβάνοντας διατροφικές αλλαγές, διαχείριση βάρους, άσκηση, διακοπή καπνίσματος, περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ.Η δίαιτα DASH, στοχεύει στη καταπολέμηση της υπέρτασης, μειώνοντας την πρόληψη νατρίου, τα πρόσθετα σάκχαρά και το κόκκινο κρέας, και εστιάζοντας στην κατανάλωση φυτικών ινών (φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής), γαλακτοκομικά χαμηλά σε λιπαρά και άπαχο κρέας.
Στην υπερλιπιδαιμία, η πρόσληψη φυτικών ινών από φρούτα, λαχανικά, όσπρια και βρώμη είναι εξίσου σημαντική. Επιπλέον, η αντικατάσταση των κορεσμένων λιπαρών με ακόρεστα που βρίσκονται στο ελαιόλαδο και τους ξηρούς καρπούς, και τρόφιμα πλούσια σε ωμέγα-3- λιπαρά (καρύδια, ψάρια, αβοκάντο) συμβάλλουν στη διαχείριση των λιπιδίων.
Οι διαιτολογικές παρεμβάσεις και στις δύο καταστάσεις είναι καθοριστικές. Ο διαιτολόγος βοηθά ώστε τα άτομα να κατανοήσουν πως οι διατροφικές επιλογές μπορούν να επηρεάσουν τη συνολική υγεία, παρέχοντας στρατηγικές για πιο υγιεινές επιλογές τροφίμων. Δημιουργεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής ως προς τον θεραπευτικό στόχο, λαμβάνοντας υπόψιν τις διατροφικές συνήθειες και το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς. Επιπρόσθετα, εκπαιδεύουν τους ασθενείς στην ανάγνωση και κατανόηση των διατροφικών ετικετών, τον υγιεινό τρόπο μαγειρέματος και τη διαχείριση μερίδων.
Συμπερασματικά, η υποστήριξη του επαγγελματία διαιτολόγου είναι καίριας σημασίας στη καταπολέμηση αυτών των σιωπηλών αλλά εκτεταμένων παθήσεων.